Thế nào là 1 whey protein tốt? Đây là 1 câu hỏi đặt ra cho tôi cách đây hàng chục năm. Và qua từng giai đoạn khác nhau của sự hiểu biết, từ nghiên cứu đến thực tiễn đã đưa đến những nhận định mang tính gia đoạn. Cũng như nhiều bạn ở đây, cách đây 10 năm tôi cho rằng whey protein isolate là loại whey tinh khiết nhất, rồi whey blend, rồi concentrate ... Và bị cuốn theo hàng đống bài viết trên internet tôi càng củng cố cho nhận định của mình. Điều đó đến bây giờ vẫn đúng, nhưng chưa đủ.

Whey protein blend luôn là 1 bài toán hóc búa đau đầu, chọn được whey protein blend chính xác không phải là 1 điều dễ dàng. Nếu chúng ta bỏ qua phương pháp sản xuất whey, các loại whey hiện đại đều dần chuyển qua phương pháp sản xuất cross flow (hay còn gọi là CFM), trong khi 1 số sản phẩm lỗi thời hoặc của 1 số hãng thiếu kinh phí đầu tư chìm dần theo bánh xe lịch sử; vâng, Ion-Exchange là 1 phương pháp từ lâu tôi đã gạt xa tiềm thức của mình bởi lẻ nó chỉ cho ra 1 loại whey mà linh hồn của whey không còn nữa, 1 dạng bổ sung protein kém xa từ tự nhiên (cái yếu tố sót lại duy nhất có lẽ là thành phần đẹp và tốc độ hấp thu nhanh). Nhưng đẹp làm gì khi tất cả là viễn vông, như những câu chuyện tình lãng mạn vẽ lên nhưng lâu đài nguy nga trên cát có bao giờ được tồn tại. Chỉ số carb=0 luôn là một miếng mồi ngon như chiếc kẹo bắt mắt dụ dỗ những đứa trẻ ham chơi.

Vâng, bài toán whey blend giữa concentrate và isolate như thế nào được gọi là tốt? Đây là bài toán lập lờ thứ 2. Isolate và concentration chỉ phản ánh độ tinh khiết của whey protein. Isolate thì tinh khiết hơn, có nghĩa là tỉ lệ phần trăm whey potein phải nhiều hơn. Thế nhưng có 1 nghịch lý kiểu con buôn 49/51 để định đoạt tôi có quyền công bố isolate trước hay concentrate trước? Nắm được thị hiếu này của khách hàng, đây là miếng mồi câu thứ 2. Cái chúng ta cần quan tâm thiết nghĩ ra ratio của whey protein là bao nhiêu phần trăm. Ví dụ như 1 sản phẩm A có 25g whey protein trên 1 liều dùng nặng 35g, có nghĩa là ratio của sản phẩm này là 25 chia cho 35 được 71% (đây là 1 chỉ số đẹp cho whey blend). Và tất nhiên ratio sẽ thay đổi theo mùi sản phẩm, ở mùi dâu cho ratio cao nhất và mùi sô cô la cho ratio kém nhất, nhưng đổi lại mùi sô cô la lại là mùi được ưa chuộng nhiều nhất. Thật xứng với câu nói "yêu nhau hà cớ chi vì 1-2g mà xa nhau".

Vấn đề đau đầu tiếp theo là chúng ta, người dùng cuối chỉ có thể nhìn qua những con số trên nhãn sản phẩm và không có cơ sở để tin rằng sản phẩm đó có trung thực hay không? Như vậy chúng ta phải đặt niềm tin vào nhà sản xuất. Lòng tin phải có cơ sở và trải qua nhiều năm để trải nghiệm, chứ lòng tin không thể hình thành qua chót lưỡi đầu môi, những lời nói ngụy biện cách này hay cách khác. Nếu tất cả các thông số là như nhau, chất lượng như nhau thì doanh nghiệp lớn luôn cho ra 1 sản phẩm rẻ hơn 1 doanh nghiệp nhỏ (xét trên hao phí sản xuất). Mặc dù whey protein là tự doanh nghiệp sản xuất hoặc đặt hàng thông qua doanh nghiệp khác thì sức mạnh đồng tiền vẫn quyết định giá thành sản phẩm. Ví dụ khi bạn bỏ tiền ra để đặt 1.000.000 hộp whey thì giá tiền mỗi hộp sẽ rẻ hơn nhiều so với bạn chỉ sản xuất 1000 hộp whey. Doanh nghiệp hơn nhau ở chỗ sức mua thị trường và khả năng vốn để có thể tiêu thụ 1.000.000 hộp whey hay chỉ 1000 hộp mà thôi. (Tất nhiên kinh doanh còn có những yếu tố khác).

Cái may mắn hơn của tôi đối với các bạn là tôi biết được thương hiệu và sản phẩm nào có độ tin cậy cao bằng những chứng từ chứ nhận trong tay, tôi đọc thật kỹ chúng kết hợp với những trải nghiệm trên diện rộng và 1 phần kết quả kiểm tra thực tế tại Việt Nam. 1 sản phẩm whey protein có quá nhiều tiêu chí cần phải xem xét, chúng làm tôi thật đau đầu khi chọn mua sản phẩm nào và dùng sản phẩm nào. Nhưng những điều trên đây chỉ là khúc dạo đầu của một cuộc tình chưa đến hồi kết.

Thế giới bây giờ gần như phẳng và hàng hóa sản phẩm không còn nằm trong biên giới của những quốc gia riêng biệt. Nãy giờ chúng ta bàn đến những con số trên nhãn, độ tin cậy của 1 thương hiệu và cuối cùng bây giờ là thành phần quan trọng nhất ảnh hưởng đến chất lượng whey protein. Bạn không thể dùng xi măng rẻ tiền để đòi hỏi bức tường mình xây phải bền đẹp theo thời gian, và whey protein cũng vậy. Nếu bột whey protein được sản xuất trong nước Mỹ luôn làm người ta tin tưởng về phẩm chất hơn so với bột whey đó được nhập từ 1 nước thứ 3 (ví dụ như Trung Quốc) với công nghệ sản xuất lạc hậu và cho ra thứ nguyên liệu rẻ tiền. Để rồi nhập nguyên liệu đó về Mỹ và sản xuất ra những dòng whey protein "Made in USA". Đó là điều chúng ta, người dùng cuối cùng không thể nào biết được hộp whey protein chúng ta dùng được mua nguyên liệu từ đâu.

Thế nào là 1 whey protein thật sự tốt, đó là cái duyên chọn lựa của mỗi chúng ta. Đôi khi yêu nhau củ ấu cũng tròn, ghét nhau trái bồ hòn cũng méo. (Duy Nguyễn)